TIỂU CHỦNG VIỆN QUI NHƠN

TIỂU CHỦNG VIỆN QUI NHƠN

BỔN MẠNG: THÁNH GIUSE (19.3)

——————————–

Tiểu chủng viện Qui Nhơn tọa lạc tại 120 Trần Hưng Đạo, phường Hải Cảng, thành phố Qui Nhơn, tỉnh Bình Định (trước năm 1975 là 500, Gia Long, thị xã Qui Nhơn, tỉnh Bình Định),^[1] nơi tiếp nối công cuộc đào tạo chủng sinh của giáo phận tại Tiểu chủng viện Làng Sông trước đó.

Trong thời gian chiến tranh, Tiểu chủng viện Làng Sông tại thôn Quảng Vân, xã Phước Thuận, huyện Tuy Phước không thể sinh hoạt vì mất an ninh. Ngày 02.10.1964, hai lớp Đệ Nhị (lớp 11) và Đệ Tam (lớp 10) dời xuống Qui Nhơn, lưu học tại trường Lasan.^[2] Tháng 3 năm 1965, Tiểu chủng viện Làng Sông được bãi trường sớm, niên học 1965-1966, tất cả các lớp tựu học ở Qui Nhơn, tại cơ sở Bình Lợi,^[3] bên cạnh nhà thờ Chính Tòa.

Để đáp ứng nhu cầu tạm thời, Bề trên cho dựng thêm nhà cơm, nhà chơi, nhà ngủ (bên tay phải, từ cổng vào). Niên khóa 1965-1966 được khai giảng vào ngày 02. 8.1965.^[4]

Cơ sở Bình Lợi, tiền thân Tiểu chủng viện Qui Nhơn, được Đức cha Marcel Piquet Lợi  khởi công xây dựng năm 1956 với diện tích 68 m x 13 m, một trệt một lầu, làm trường học cho nam sinh, giao cho dòng La San  phụ trách. Ngày 15.9.1957, trường đã khai giảng, được 5 lớp: Đệ Lục (lớp 7), Đệ Thất (lớp 6), lớp Nhứt (lớp Năm), lớp Nhì (lớp Bốn) và lớp Ba có trên 200 học sinh.^[5] Năm 1962, Dòng giao lại cơ sở nầy cho Giáo phận, Giáo phận làm trường Thầy Giảng. Năm 1965, làm Tiểu chủng viện. Tiểu chủng viện Qui Nhơn được gọi tên từ đây. Lúc bấy giờ cha Philipphê Huỳnh Tòa làm Giám đốc (1964-1967); Cha Phaolô Huỳnh Đông Các làm Giám đốc (1967-1974); Khi cha Phaolô Huỳnh Đông Các làm Giám mục, cha Philipphê Huỳnh Tòa làm Giám đốc (1974- 4.1975).

Để đáp ứng nhu cầu đào tạo, Tiểu chủng viện Qui Nhơn được khởi công xây dựng vào ngày 02.02.1968, hoàn thành vào ngày 20.5.1972.

Khối nhà A được xây mới hoàn toàn gồm 04 tầng với diện tích: Dài 32,65 m, rộng 19,65 m, cao 21,95 m, tháp có Thánh giá cao 32 m. Khối nầy gồm nhà nguyện chung (tầng 4), nhà ngủ chú lớn và nhà vệ sinh (tầng 3), hội trường (tầng 2), nhà cơm, nhà chơi (bóng bàn) và khối nhà vệ sinh chung (tầng trệt).

Khối nhà B, dài 68m, rộng 13m, cao 16m, tháp 21m. Khối nầy được cải tạo, nâng thêm 02 tầng từ trường Lasan Bình Lợi cũ. Tầng 4 làm nhà ngủ chú nhỏ và nhà vệ sinh, nhà nguyện riêng, 01 phòng cha giáo; tầng 3 gồm các phòng học chung và phòng học riêng cho các lớp, một vài phòng cho các cha giáo; tầng 2 gồm các phòng học, các phòng cha giáo, thầy giáo, phòng y tế; tầng trệt gồm phòng các cha giáo, văn phòng, phòng tiếp khách.

Phía sau khối nhà B là khối nhà với diện tích 68m x 11m, trong đó có 05 gian hai tầng, bao gồm nhà nguyện, nhà ở các nữ tu giúp Chủng viện, nhà những người giúp việc, nhà kho và nhà bếp.

Toàn thể công trình được Đức cha Đaminh Hoàng Văn Đoàn, Giám mục Giáo phận Qui Nhơn ủy thác cho các thầy Dòng Đồng Công phụ trách: Thầy Đạo (kỹ sư), Thầy Hoàng, Thầy Thế, Thầy Tràng (giám sát kỹ thuật, đốc công), Thầy Tuynh, Thầy Cương (mua vật liệu).^[6] Đức cha và cha Giám đốc Chủng viện lo tài chánh.

Chương trình được dạy ở Tiểu chủng viện là chương trình Việt như các trường khác trong xã hội, sinh ngữ I (Anh Văn), sinh ngữ II (Pháp Văn), ngoài ra Chủng viện còn thêm môn Latinh. Ngoài các giờ thờ phượng, nghỉ ngơi, giải trí…mỗi ngày có 05 tiết học có thầy giáo giảng bài (gọi là giờ lớp), 02 giờ làm bài tập, 03 giờ học riêng, vị chi tất cả 10 giờ dành cho việc trau dồi chữ nghĩa.

Ngày 20.3.1975, vì hoàn cảnh chiến sự, chủng viện có lệnh giải tán, ai về nhà nấy, một số các chú (hầu hết ở Quảng Ngãi) không thể về nhà được vì giao thông mất an ninh. Số các chú nầy được thầy Khôi và Thầy Hiền (nay là Đức cha Khôi và cha Tổng Đại Diện), dẫn đi tị nạn, nhưng đến Phan Rang thì dẫn về lại Qui Nhơn. Sau 30.4.1975, ai về nhà nấy.

Tháng 8.1975, các chú đã học xong lớp 10 đến lớp 12 niên khóa 1974-1975 được gọi lại chủng viện. Lớp 12 được mặc áo dòng, về ở Làng Sông. Lớp 10 và lớp 11 ở tại Tiểu chủng viện Qui Nhơn. Cả hai trung tâm vừa học vừa làm. Ở Làng Sông, các thầy làm ruộng và bờ cá, do cha Anrê Huỳnh Thanh Khương làm Giám đốc. Ở Chủng viện Qui Nhơn các chú làm muối ở Đông Định, do cha Inhaxiô Huỳnh Đắc Nhì làm Giám đốc. Năm 1978, Chủng viện Qui Nhơn không còn các chú vì các chú đã được mặc áo dòng. Năm 1980, cơ sở ở Vi Nhân (Đại Chủng Viện cũ) bị nhà nước trưng dụng để làm Đại học Qui Nhơn, cha Phêrô Nguyễn Soạn và các thầy dời về Tiểu chủng viện Qui Nhơn, cha Phêrô Nguyễn Soạn làm Giám đốc Trung tâm Chủng viện Qui Nhơn, cha Inhaxiô Huỳnh Đắc Nhì làm Phó Giám đốc.

Năm 1983, nhà nước ra lệnh giải thê, các thầy ở Chủng viện Làng Sông và Chủng viện Qui Nhơn phải khăn gói về gia đình. Đức cha Phaolô Huỳnh Đông Các được giữ lại 05 thầy: Thầy Phaolô Trương Đình Tu và thầy Giuse Lê Kim Ánh giúp Chính Tòa, thầy F.X. Lữ Minh Điểm, thầy Phaolô Trịnh Duy Ri và thầy Gioakim Huỳnh Công Tân giúp Tòa Giám mục. Từ năm này, Chủng viện Qui Nhơn trở nên hiu quạnh.

Năm 2005, các em dự tu được tập trung về Chủng viện Qui Nhơn. Cha Anrê Huỳnh Thanh Khương phụ trách. Các chú được học thêm giáo lý, tiếng Pháp, tiếng Latinh, tiếng Việt và làm quen sinh hoạt đời tu trước khi được vào Đại chủng viện Sao Biển Nha Trang. Lúc đầu tập trung về ít thôi, chủ yếu ở khu nhà các cha Hưu dưỡng cũ, vị trí nay là nhà hưu của Đức cha Phêrô, liền kề phía sau nhà quản lý. Dần dần mọi sinh hoạt của các chú được chính thức sinh hoạt tại Chủng viện như ngày nay. Deo Gratias.

…………………………………………………………………………………….

[1] Theo bản đồ CINCUSARPAC của U.S. Army Map Servíce Pacific (USARPAC) năm 1966, đường Gia Long từ cảng lên tới đoạn cuối đường Bạch Đằng  giáp với đường Trần Hưng Đạo ngày nay. Theo bản đồ này, đoạn giáp với đường Gia Long là đường Huyền Trân. Số nhà đường Gia Long được tính từ đoạn giáp với đường Huyền Trân về hướng cảng, ngược với cách tính ngày nay là từ cảng đi lên. Ngày nay số nhà từ cảng đi lên, phía bên phải là số chẳn, ngày xưa số nhà phía bên trái đường Gia Long từ đoạn giáp đường Huyền Trân đi xuống cảng cảng là số chẳn.

[2] Nguyên là Đại Chủng Viện Qui Nhơn được khởi công xây dựng vào tháng 3 năm 1931, khánh thành ngày 28.9.1932. Đại chủng viện hoạt động cho đến tháng 02 năm 1952. Sau đó được dùng làm bệnh viện (1955), Đại Chủng viện tu muộn (1958-1961), phân trường của tiểu chủng viện Làng Sông (1961). Năm 1962, Dòng Lasan ký hợp đồng với Giáo phận, Dòng thuê cơ sở nầy 10 năm để mở trường ( theo Hồi ký của Sư huynh Raymond Đặng Văn Hinh, Hiệu trưởng trường Lasan Bình Lợi 1971-1972). Năm 1972, dòng Lasan giao lại cho giáo phận. Giáo phận mở trường Vi Nhân (1972-1975), Đại Chủng Viện Qui Nhơn (1975-1978). Ngày 6.4.1978,  UBND tỉnh Nghĩa Bình trưng dụng làm giáo dục.  Nay là Thư viện Trường Đại Học Qui Nhơn, 170 An Dương Vương, thành phố Qui Nhơn, tỉnh Bình Định.

[3] Cơ sở trước đó được giao cho Dòng Lasan làm trường học, được gọi là Lasan Bình Lợi do ghép từ tên gọi Bình Định và tên Đức cha Piquet Lợi.

[4] Bản Thông Tin địa phận Qui Nhơn, số 45, Tháng 8 năm 1965, trang 32-33.

[5] Bản Thông Tin, Địa phận Qui Nhơn, số 1/1957, tr. 8

[6] Bản thông tin Địa phận Qui Nhơn, số 72, tháng 6 năm 1972, trang 1.

 

Tác giả: Lm. Gioan Võ Đình Đệ