Thiên thần ngủ gật

Ánh bình minh khe khẽ vén màn đêm còn sót lại, những tia nắng đầu tiên óng ánh trên những tán lá còn đẫm hơi sương. Cả khu vườn như khẽ trở mình tỉnh giấc, lấp lánh trong ánh sáng êm dịu. Trong không gian yên ả ấy, tiếng gà gáy cất lên vang vọng từ xa, âm thanh quen thuộc mà mỗi sớm đều như một nhịp gõ nhẹ vào tâm hồn anh, gọi anh đón chào ngày mới.

Anh từ từ mở mắt, cảm nhận rõ hơi thở của buổi sáng mát lành đang len lỏi vào từng ngóc ngách. Một niềm vui âm thầm dâng lên trong lòng khi anh nhận ra mình vừa có một đêm bình an dưới sự chở che của Chúa. Anh ngồi dậy, kéo tấm chăn nhẹ ra khỏi người, rồi khẽ cúi đầu thầm thì một lời tạ ơn. Những giây phút đầu tiên của ngày mới, với anh, luôn là khoảnh khắc đẹp đẽ nhất, khoảnh khắc được trao trọn vẹn cho Chúa trong lòng biết ơn sâu lắng. Sau giây phút thinh lặng, anh bắt đầu xếp lại tâm trí, nghĩ đến những công việc đang chờ mình phía trước. “Hôm nay là Chúa Nhật – chắc chắn sẽ bận rộn lắm đây.” – anh mỉm cười tự nhủ. Chúa Nhật đối với một thầy giúp xứ như anh chẳng bao giờ là một ngày nhàn rỗi. Đó là ngày của những thánh lễ nối tiếp, của những buổi họp đoàn thể, của những cuộc gặp gỡ, thăm viếng, sẻ chia. Mỗi nhiệm vụ đều mang theo niềm vui, vì anh biết, mình đang góp một phần nhỏ bé để phụng sự Chúa và phục vụ cộng đoàn. Anh đứng dậy, kéo nhẹ tấm rèm cửa để ánh sáng ùa vào căn phòng nhỏ. Ngoài kia, cây cối đang lay động nhẹ trong gió sớm, chim chóc ríu rít như những ca viên dâng lời ngợi ca. Một ngày mới mở ra trước mắt anh, bận rộn nhưng cũng đầy ắp niềm vui. Anh biết, chỉ cần đặt trọn ngày hôm nay trong tay Chúa, từng khoảnh khắc bận rộn ấy sẽ hóa thành những hạt ngọc long lanh trong hành trình đời sống dâng hiến của mình.

Ở cái xóm đạo heo hút tận vùng núi này, cuộc sống bắt đầu từ khi gà còn chưa kịp gáy. Người giáo dân nơi đây, quanh năm chân lấm tay bùn, họ phải “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” để kiếm từng đồng lẻ nuôi sống gia đình. Họ cần mẫn với con trâu, cái cày, với những nhát cuốc nặng nề bổ xuống mảnh đất cằn khô, nứt nẻ. Ngày nối ngày, họ ra khỏi nhà khi trời còn mịt tối và chỉ trở về khi mặt trời đã khuất bóng sau lưng núi. Vào những ngày lễ thường, nhà thờ bé nhỏ chỉ lác đác vài bóng người quen thuộc: mấy bà trong hội Mẹ tay lần chuỗi Mân Côi, mấy đứa nhỏ ca đoàn tập hát và ông biện già lặng lẽ mở cửa, kéo chuông. Khung cảnh vừa yên ắng, vừa có chút chạnh lòng giữa những hàng ghế trống trải. Ấy vậy mà mỗi sáng Chúa Nhật, mọi sự như bừng lên một sức sống mới. Dẫu nghèo, họ vẫn cố dành những bộ quần áo tươm tất nhất, những tà áo dài đã ngả màu nhưng được ủi phẳng phiu, để khoác lên người trong ngày lễ trọng. Từng tốp người lũ lượt kéo về thánh đường, gương mặt sạm nắng nhưng ánh mắt sáng lên niềm vui. Nhà thờ nhỏ bé hôm ấy chợt rộn ràng hẳn: tiếng chuông ngân vang, tiếng kinh tiếng hát vang lên giữa núi đồi, làm xóm đạo nghèo như bừng tỉnh sau một tuần dài lặng lẽ.

Sau thánh lễ sáng, anh lại tất bật với công việc dạy giáo lý cho các em chuẩn bị xưng tội và rước lễ lần đầu. Anh luôn dành thời gian soạn bài thật kỹ, bởi anh khao khát trao cho các em một ngọn lửa đức tin sống động, nồng nhiệt vào Thiên Chúa. Giữa lúc đang giảng bài, anh tình cờ nhìn thấy một thằng nhóc chạy ào vào nhà thờ, đặt vội một bông hoa trước tượng Đức Mẹ rồi lẳng lặng vội đi.

Những ngày đầu mới về giúp xứ, hình ảnh ấy khiến anh không khỏi ngạc nhiên. Sáng nào cũng vậy, dưới chân tượng Đức Mẹ đều có một bông hoa: khi thì một nhành hoa ngũ sắc tím hồng, lúc lại là một bông huệ trắng, hoặc đơn giản chỉ là một bông cúc dại bên bờ suối. Dù là hoa dại nhưng tất cả đều được đặt một cách cung kính, như thể đang dâng lên Mẹ những gì trong sáng và chân thành nhất. Dần dần, anh phát hiện ra “thủ phạm” chính là thằng Tèo – một thằng nhóc mặt mày lúc nào cũng lấm lem đất cát nhưng nụ cười thì sáng rỡ như ánh nắng. Ấn tượng đầu tiên về Tèo trong anh là sự hồn nhiên, vui vẻ  và một đặc điểm khó quên khác: Tèo luôn ngủ gật trong bài giảng của cha sở! Thậm chí anh đùa thầm trong bụng: “Tèo đi lễ mười bữa thì ngủ gật mười một bữa mất rồi.”

Một sáng nọ, trong bữa điểm tâm sau lễ, anh mang thắc mắc này ra hỏi cha sở:
– Cha ơi, có một em giáo lý con không biết thuộc lớp nào, mà lễ nào cũng ngủ gật trong bài giảng. Lạ là con không thấy anh chị giáo lý viên nào nhắc nhở cả.
Cha sở ngước lên, nhấp ngụm trà rồi từ tốn hỏi lại:
– Em nào vậy thầy?
– Dạ, em ngồi ngay hàng ghế đầu, bên phía tượng Đức Mẹ ạ.
Cha mỉm cười, ánh mắt đầy vẻ thân thương:
– À, thằng Tèo đó. Thầy cứ từ từ tiếp xúc rồi sẽ hiểu thôi.

Anh ngẩn người. “Ủa, sao cha không trách mà còn cười hiền vậy ta?” – anh tự hỏi. Một chút tò mò len lỏi trong lòng anh. Anh nhất định phải tìm ra cho bằng được cái bí ẩn mang tên Tèo này.

***

Khi lũ học trò bắt đầu lục tục cắp sách đến trường sau kỳ nghỉ hè dài, anh mới có dịp bắt chuyện với Tèo. Suốt những ngày hè, Tèo vẫn đến nhà thờ đều đặn, nhưng chỉ như một cơn gió thoảng: chạy ù vào, rồi lại chạy ù đi, chẳng kịp để lại lời chào. Dịp hè, đám trẻ trong xóm rủ nhau bày đủ trò nghịch ngợm, từ xóm trên đến xóm dưới. Tèo cũng lon ton theo tụi nhỏ, lúc thì tắm suối, lúc thì bày trò bắt cào cào, khi lại đá dế. Nhưng khi năm học mới bắt đầu, lũ bạn đồng trang lứa lần lượt đi học, chỉ còn Tèo lẻ loi. Nhà thờ trở thành điểm dừng chân quen thuộc của em.

Hôm ấy, khi thấy Tèo đứng ngập ngừng bên cổng, anh gọi khẽ:
– Chào em.

Tèo ngước lên, đôi mắt to tròn, ngập ngừng đáp:
– Ông thầy.

Anh bật cười:

– Sao em biết gọi “ông thầy” vậy?

Tèo lí nhí:
– Bà chỉ. Bà nói: “Đó là ông thầy.”

– Tên em là gì nè? – anh hỏi tiếp.

-Tèo.

– Hôm nay Tèo không đi chơi à?

Tèo cúi đầu, đá đá mũi giày xuống đất:
– Đi học hết rồi.

Anh chợt sững lại. Một chút bối rối len vào giọng anh:
– Thế… sao Tèo không đi học?

Tèo trả lời gọn lỏn, như một điều đã quá quen thuộc:
– Bà không cho.

Lần đầu tiên trò chuyện với Tèo, anh có chút ngỡ ngàng vì cách nói chuyện ngắn gọn, trống không của em. Nhưng chỉ qua mấy câu đáp ấy, anh đã lờ mờ hiểu được cuộc sống đằng sau nụ cười hiền hậu và ánh mắt ngây ngô kia.

Vào dịp lễ Bổn mạng của giáo xứ, nhà thờ tổ chức một buổi lễ trọng thể, anh tất bật suốt từ sáng sớm. Anh chăm chút từng chi tiết: trang trí bàn thờ, sắp xếp hoa nến, kiểm tra âm thanh, dặn dò ca đoàn từng chút một. Trong lòng anh chỉ mong buổi lễ diễn ra thật sốt sắng và trang nghiêm.

Giữa lúc đang loay hoay chỉnh lại vài thứ ở cuối nhà thờ, anh thoáng thấy bóng Tèo. Thằng nhóc lém lỉnh mà anh đã dặn phải ở yên một chỗ đó đang hí hoáy trên bục giảng. Tèo đang cố gắng chỉnh lại micro cho anh. Nhưng trong lúc luống cuống, tay Tèo vô tình hất vào bình hoa lớn mà anh đã dày công cắm suốt cả buổi sáng. Bình hoa rơi xuống, vỡ toang trên nền đá, những cánh hoa tơi tả tung ra mọi nơi xung quanh.

Anh giận dữ không kiềm được, chạy tới, kéo Tèo xuống, gằn giọng:

– Tèo! Ở chỗ cung thánh mà em làm bậy vậy à? Đi về đi, đừng phá nữa!

Tèo tròn mắt nhìn anh, sững sờ, rồi đột nhiên òa lên khóc nức nở. Cái thân hình nhỏ xíu run lên bần bật. Anh đứng sững lại, nhưng cơn bực tức còn nóng hổi, nên anh chỉ quay đi, không nói thêm lời nào.

Từ hôm ấy, Tèo không còn dám đến gần anh nữa. Những ngày sau, mỗi lần anh bước ra sân nhà thờ, anh vẫn thấy ánh mắt ngập ngừng của Tèo nép sau gốc cây hoặc một góc tường, len lén nhìn theo anh. Nhưng thằng nhóc không còn chạy lại cười toe toét, không còn dúi vào tay anh cọng cỏ hay một bông hoa dại nữa. Chỉ còn những cái nhìn rụt rè, buồn buồn như một lời xin lỗi không thành tiếng. Mỗi lần vô tình bắt gặp ánh mắt của Tèo nép mình bên gốc cột hay trốn phía sau tượng đài Đức Mẹ, anh biết em vẫn buồn. Cái nhìn rụt rè, nửa muốn chạy đến, nửa muốn trốn đi của Tèo, hình ảnh ấy cứ len lỏi trong đầu anh mãi. Đã vài lần anh định gọi em lại, xin lỗi một tiếng cho lòng nhẹ bớt, nhưng công việc cứ cuốn anh đi. Lịch dạy giáo lý, lo cho ca đoàn, chuẩn bị lễ nọ lễ kia… khiến anh bận bịu đến tối mịt. Anh tự nhủ thầm: “Con nít mà, vài bữa nữa nó lại quên ngay thôi.” Nghĩ vậy, anh quay lại với công việc, bỏ mặc phía sau ánh mắt buồn lặng lẽ ấy.

***

Một buổi trưa vắng, trời oi nồng như muốn nung chín cả xóm đạo nhỏ. Nhà xứ vắng lặng, cha sở thì vội đi xức dầu cho một bệnh nhân nguy cấp trong xóm, còn các anh chị giáo lý viên cũng về nhà nghỉ trưa. Anh tranh thủ sửa lại cái bóng đèn trong phòng khách nhà xứ vì chiều nay sẽ có buổi sinh hoạt chung. Anh kê vội cái thang cũ giữa phòng khách, loay hoay leo lên chỉnh bóng đèn. Đang vặn, bóng đèn chập chờn, tay anh hơi mất thăng bằng. Cái thang cũ khập khiễng, trượt nhẹ… Rầm! Anh ngã nhào xuống sàn, cái thang nặng nề đổ ập xuống chân anh.

Cơn đau buốt nhói chạy thẳng lên óc. Anh cố gắng nhích người nhưng chỉ càng làm cơn đau thêm quặn thắt. Khuôn mặt anh tái mét, mồ hôi vã ra như tắm. Anh biết, mình gãy chân rồi.

Anh cố thều thào, gọi yếu ớt:

– “Có ai không… giúp tôi với…”

Không ai trả lời. Cả nhà xứ chỉ còn lại tiếng quạt trần kẽo kẹt và tiếng gió đẩy mấy tàu lá chuối ngoài sân xào xạc.

Bỗng nhiên, anh nghe tiếng la hốt hoảng:

“Ông thầy! Ông thầy ơi!”

Không hiểu từ đâu, thằng bé chạy xộc vào, thấy anh nằm quằn quại dưới đất. Tèo sững người trong khoảnh khắc, rồi quýnh quáng định đỡ anh dậy, nhưng rồi như sực nhớ điều gì, em hớt ha hớt hải chạy ù ra cổng, vừa chạy vừa la:

“Cứu ông thầy! Cứu ông thầy!”

Tiếng la của Tèo vang dội cả xóm đạo buổi trưa yên tĩnh. Chẳng mấy chốc, bà con hàng xóm ùa tới. Họ nhanh chóng băng bó tạm cho anh, đặt anh lên xe chở xuống trạm y tế.

***

Những ngày này, anh được cha sở cho phép nghỉ ngơi để hồi phục. Anh nằm trong phòng tĩnh dưỡng, và người đến thăm anh thường xuyên nhất chính là Tèo. Sau lần xảy ra chuyện hôm đó, Tèo trở nên thân thiết với anh hơn hẳn. Những lúc anh ngồi đọc sách hay làm việc lặt vặt, Tèo thường loanh quanh trong khuôn viên nhà thờ, thi thoảng chạy tới hỏi anh đủ thứ chuyện trên đời.

– Tại sao con chim biết bay? Tại sao con cá có nhiều màu vậy, ông thầy?

Anh đặt cuốn sách xuống, mỉm cười giải thích:

– Là Chúa tạo ra đó Tèo.

Rồi anh kiên nhẫn kể cho Tèo nghe câu chuyện về công trình sáng tạo kỳ diệu của Thiên Chúa. Tèo nghe chăm chú, rồi gật gù vẻ hiểu ra:

– À, do Chúa. Chúa quyền phép nên cái gì cũng làm được hết!

Anh chỉ tay về phía đài Đức Mẹ hỏi:

– Tèo có biết ai kia không? Mà sao ngày nào cũng đem hoa tới dâng cho Mẹ vậy?

Tèo ngước nhìn, đôi mắt long lanh:

– Mẹ. Mẹ canh cho con ngủ đó. Ở nhà một mình, con sợ lắm. Nhưng có Mẹ thì con ngủ được. Bà dặn, mỗi ngày đem hoa dâng Mẹ, Mẹ sẽ thương và ban ơn cho Tèo. Ông thầy coi, Tèo đâu có bệnh gì đâu nè!

Anh bật cười, rồi hỏi tiếp:

– Ủa, mà sao khi cha giảng lễ, Tèo lại hay ngủ gật vậy?

Tèo gãi đầu, lí nhí:

– Tèo không hiểu cha giảng gì hết trơn…

– Vậy mà Tèo siêng đi lễ ghê á.

Tèo mỉm cười trả lời:

– Tèo tới để nói chuyện với Mẹ, với Chúa. Tèo muốn nói chuyện với ba mẹ, mà không được. Tèo xin Chúa cho ba mẹ kiếm được nhiều tiền, để sớm về ở với Tèo. Tèo cũng xin Chúa cho bà khỏe mạnh nữa. Mỗi lần đi lễ, Tèo được gặp Chúa đó ông thầy.

 

Anh bắt đầu tìm hiểu về Tèo. Nhưng lạ thay, cả xóm đạo nhỏ bé này chẳng ai biết tên thật của em. Người ta quen miệng gọi là “Tèo”, cái tên mộc mạc ấy bắt nguồn từ bà ngoại em, rồi dần dà, thành cách xưng hô thân thuộc ai cũng dùng.

Tèo sống cùng bà ngoại trong một căn nhà ở tận cuối xóm. Ba mẹ Tèo là dân lao động nghèo, bươn chải nơi thành phố. Họ rời quê từ sớm, tay trắng lên thành phố kiếm sống bằng những công việc nặng nhọc, hết phụ hồ lại đến bán hàng rong. Cái nghèo đeo đuổi khiến họ chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài gửi đứa con bé bỏng về quê cho bà ngoại chăm nom. Một phần vì cuộc sống mưu sinh cuốn họ đi, phần khác, bởi sức khỏe yếu ớt của Tèo khiến việc nuôi nấng, chăm sóc trở thành gánh nặng vượt quá sức họ.

Qua lời kể của vài anh chị giáo lý viên, anh mới vỡ lẽ: Tèo từng mắc phải một cơn bạo bệnh khi còn rất nhỏ. Dù phép màu cứu sống em, nhưng hậu quả để lại thì nặng nề. Tèo không phát triển như những đứa trẻ khác. Em mắc chứng chậm phát triển trí tuệ. Bao nhiêu năm trôi qua, Tèo vẫn giữ nét ngây thơ, hồn nhiên của một đứa trẻ mới lên năm, lên sáu. Cái tuổi chỉ biết chạy nhảy, cười đùa, tin vào mọi phép màu giản dị nhất.

Ở vùng núi xa heo hút này, cái trường tiểu học cấp một cũ kỹ, mái ngói lởm chởm rêu phong, đã là niềm mơ ước cho biết bao gia đình. Vậy nên, nghĩ đến một lớp học đặc biệt dành cho những đứa trẻ thiệt thòi như Tèo, đó quả thật chỉ là chuyện xa vời. Em không đi học, không sách vở, chỉ có những người bạn vào dịp nghỉ hè và rời đi khi bắt đầu năm học. Những ngày tháng trôi qua, sân nhà thờ, tượng đài Đức Mẹ, hàng ghế gỗ dưới bóng mát cây sao… trở thành thế giới bé nhỏ, đơn độc mà thân quen nhất đối với Tèo.

Dù sống thiếu thốn cả vật chất lẫn tình cảm, nơi ánh mắt Tèo vẫn ánh lên niềm khao khát được yêu thương. Mỗi lần đi lễ, em ngồi nép bên tượng Đức Mẹ, đôi tay chắp lại, môi mấp máy những lời nguyện ngây ngô. Em thì thầm với Mẹ những mong ước nhỏ nhoi: xin cho ba mẹ kiếm được nhiều tiền để sớm về quê, xin cho bà ngoại luôn mạnh khỏe, xin cho em không còn phải lủi thủi một mình nữa.

Dáng Tèo bé nhỏ, cô đơn giữa nhà thờ rộng lớn, khiến anh nhiều lần chạnh lòng. Em không đòi hỏi gì lớn lao, chỉ đơn giản là được có một gia đình bên cạnh, được nắm tay ba mẹ mà không phải nhìn theo bóng họ khuất xa nơi cuối đường…

 

Anh chợt hiểu ra lý do vì sao Tèo hay ngủ gật trong thánh lễ. Anh nhớ lại câu trả lời đơn sơ mà thằng bé đã nói: “Đi lễ để gặp Chúa.” Câu nói ấy vang vọng trong lòng anh như một hồi chuông cảnh tỉnh.

Anh nhìn lại chính mình. Bao lâu rồi anh chưa thực sự gặp Chúa? Bao lâu rồi thánh lễ đối với anh chỉ còn là một chuỗi những bận rộn: bận chỉnh âm thanh cho khỏi trục trặc, bận để ý những em ca đoàn hát đã đúng chưa, bận lo mọi người ngồi đúng chỗ, và bao nhiêu bận rộn không tên khác.. Anh bận bịu đến mức làm anh quên mất rằng mình đang hiện diện trong bữa tiệc thánh, quên rằng Chúa đang ở đó, lặng lẽ trên bàn thờ, chờ đợi anh.

Anh đã bỏ Chúa bơ vơ giữa những tất bật không tên, bỏ mặc Người để chạy theo những chi tiết vụn vặt. Thậm chí, cả lúc cha sở giảng, anh cũng chẳng lắng nghe. Đôi mắt anh thì đảo quanh nhà thờ, dò xét từng gương mặt, trong đó có cả thằng Tèo – đứa bé ngồi ở bàn đầu hay gục đầu ngủ gật.

Nhưng giờ đây, anh mới hiểu. Cái cách Tèo ngước nhìn lên bàn thờ mỗi khi cha truyền phép, ánh mắt ngây thơ nhưng đầy kính phục, như thầm thì với một người bạn rất thân thiết. Tèo không cần hiểu bài giảng dài dòng. Tèo chỉ cần đến để gặp Chúa. Đối với những đứa trẻ, những thiên thần ngây thơ ấy, đi lễ để gặp Chúa là đủ rồi. Như Chúa Giêsu đã dạy: hãy nên như trẻ thơ, bỏ qua những lề luật, bận rộn bên ngoài, để lắng nghe tiếng Chúa đang mời gọi.

***

Giờ thánh lễ chiều nay, có thêm một người ngủ gật. Một người ngủ gật lúc cha giảng và một người ngủ gật với mọi chuyện bên ngoài để gặp Chúa.

 

* Phêrô Nguyễn Minh Khả
Đại Chủng viện Sao Biển Nha Trang
Cuộc thi ‘400 năm – Người chứng thứ Nhất’