Sấm truyền ca món quà niềm vui Chúa ban

Kết thúc buổi tọa đàm: Đặng Đức Tuấn Danh nhân Công giáo ái quốc Việt Nam, tại hội trường Chủng viện Qui Nhơn 23-9-2023, chúng ta đã hẹn nhau tháng 9 năm 2024 sẽ tọa đàm về Sấm truyền ca của Lm. Lữ Y Đoan; và hôm nay, đến hẹn lại về, có thể nói là để thực hiện một tọa đàm sơ khởi

Hẳn ai trong chúng ta cũng đều rất vui khi cầm quyển Sấm truyền ca, ấn bản đối chiếu để phục hồi nguyên bản; vui không chỉ vì  gặp lại được dấu vết một bảo vật tưởng chừng đã mất, một tác phẩm đậm đà màu sắc văn hóa phương Đông và phong vị ngôn ngữ văn chương Việt Nam[1]. Đây không những là di sản văn chương, văn hóa của dân tộc mà còn là bằng chứng về nỗ lực của vị mục tử với khả năng Chúa ban cố gắng giúp Dân Chúa tiếp cận Lời Chúa dễ dàng và hợp với tâm tình, đạo đức Người Việt. Tuy nhiên, chúng ta cũng không khỏi thấy nỗi buồn quanh quẩn trong lòng, vì hơn một nửa tác phẩm bị mất mát, thất lạc qua thời gian, do thời tiết cũng như bởi các biến cố lịch sử. Buồn bao nhiêu ta càng thấy trân quý phần còn lại bấy nhiêu.

Pgs. Ts. Trần Thanh Đạm chia sẻ: “Tôi đã đọc đi đọc lại nhiều lần hai bản sao của tác phẩm, đối chiếu đôi chút với bản Kinh thánh bằng tiếng Pháp[2], so sánh từng đoạn, từng câu, từng chi tiết sự kiện và ý tưởng của nguyên bản (dịch qua tiếng Pháp) với bản phỏng dịch, phóng tác của Thầy Cả Lữ Y Đoan thì cảm tưởng nổi bật nhất của tôi là sự quý mến và niềm cảm phục đối với tác giả Việt Nam (hay tập thể tác giả bao gồm người sáng tác lẫn những người nhuận sắc). Kèm theo đó là niềm vui sướng và sự tự hào về truyền thống văn học quốc âm cổ điển Việt Nam được
thể hiện qua tác phẩm này”[3].

Cũng theo Pgs. Ts Trần Thanh Đạm, các nhà văn bản học hẳn còn nhiều việc phải làm để có thể xác định và phân định trong văn bản hiện tồn phần nào là phần của thế kỷ XVII, thời gian sáng tác đầu tiên của tác phẩm, phần nào là phần của các nhà nhuận sắc, cải biên các đời sau. Tuy nhiên, điều không thể phủ nhận là Sấm truyền ca là một tác phẩm thuộc di sản văn chương cổ điển của dân tộc, cần được tôn trọng giữ gìn, nghiên cứu, phát huy.

Cuộc gặp gỡ hôm nay, có thể nói là một tọa đàm sơ khởi, bởi lẽ gần một năm qua, số lượng bài tham gia viết về Sấm truyền ca và Lm. Lữ Y Đoan chưa nhiều. Phải đợi đến hôm nay và từ hôm nay, chính việc phát hành ấn phẩm đối chiếu để phục hồi nguyên bản này, sẽ truyền cảm hứng nhiều người cho nhiều người suy tư và cầm bút. Do đó, cuộc gặp gỡ hôm nay, dù rất trang trọng và đã có một tầm vóc đáng trân trọng, vẫn chỉ mới là một buổi chia sẻ nhân dịp phát hành ấn phẩm. Theo gợi ý của Đấng bản quyền Giáo phận Qui Nhơn, chúng tôi hướng mắt tới một thời điểm xa hơn, tháng 9 năm 2026, hy vọng chúng ta sẽ có thêm những thông tin mới về nguyên bản Sấm truyền ca cũng như về tác giả của nó, và số lượng bài nghiên cứu sẽ đủ dồi dào phong phú để tổ chức không chỉ tọa đàm mà còn cả một hội thảo về Sấm truyền ca và linh mục Lữ Y Đoan.

Từ nay đến đó các nhà nghiên cứu, phê bình có đủ thời giờ làm sáng tỏ những gì mà Pgs. Ts Trần Thanh Đạm đã gợi lên và chúng tôi cũng ước mong nhận được nhiều bài của nhiều tác giả về Sấm truyền ca liên quan đến:

– Tính lịch sử

– Phẩm chất nghệ thuật

– Tính hội nhập văn hóa

– Với nghệ thuật ngôn từ Sấm truyền ca tạo hiệu ứng gì nơi độc giả, nhất là với tín hữu bình dân.

– Sự đóng góp của Sấm truyền ca trong văn học Việt Nam nói chung và Làng thơ lục bát nói riêng.

Đồng thời, xin cũng đừng quên đọc kỹ và đóng góp theo “Những chỉ dẫn để truy tìm phần còn lại của Sấm truyền ca.”

Mọi thông tin và bài vở xin gửi về: Tủ sách Nước Mặn <……>

Cuối cùng, chúng ta cùng biết ơn cha Lữ Y Đoan, tác giả Sấm truyền ca. Ngài quả là chứng nhân của Lời Chúa, không những đã lãnh hội mà còn để lại cho hậu thế tác phẩm được viết nên từ những ngôn từ nghệ thuật và thẩm mỹ Kitô bằng hiểu – sống, lòng kiên nhẫn và tình yêu. Sấm truyền ca là món quà niềm vui Chúa ban, mà ta có thể cùng một tiếng nói chung: Tôi yêu Sấm truyền ca, tôi yêu Thiên Chúa.

Ban Văn hóa Giáo phận Qui Nhơn đã và sẽ tiếp tục đưa tin về Sấm truyền ca cũng như các bài nghiên cứu và sáng tác liên quan tại:

– Văn Thơ Công Giáo: vanthoconggiao@gmail.com

– Giáo phận Qui Nhơn: gpquinhon@gmail.com

– Tập san Mục Đồng: tapsanmucdong@gmail.com

– Tủ sách Nước Mặn: tusachnuocman1618@gmail.com

và những trang truyền thông quan tâm đến vấn đề.

Xin chân thành cảm tạ và hẹn gặp vào ngày này sang năm với chủ đề tọa đàm về Á thánh Anrê Phú Yên và Giáo sĩ Đắc Lộ.

 

Trưởng Ban Văn Hóa Giáo phận Qui Nhơn

Lm. Gioakim Nguyễn Đức Quang.

 

[1] Pgs. Ts TRẦN THANH ĐẠM, Hướng đến 400 năm văn học Công giáo Việt Nam (1632-2032) quyển I, tr.140.

[2] (La Sainte Bible, Louis Segon dịch, Les Socíetés Bibliques, xuất bản lần đầu năm 1910).

[3] Sđd, Tr. 142-143